بیماری فلج اطفال (پولیو) در افغانستان بار دیگر به تهدیدی جدی تبدیل شده است. بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی (WHO)، در یک سال گذشته، افغانستان شاهد ۲۳ مورد تأییدشده پولیو بود که بالاترین آمار در چهار سال اخیر است. این افزایش ۲۸۳ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۴، زنگ خطر را برای سلامت عمومی به صدا درآورده است.
اکثر موارد جدید در ولایتهای جنوبی و شرقی، بهویژه قندهار، هلمند و ننگرهار گزارش شدهاند. در قندهار ۱۴ مورد و در هلمند ۷ مورد ثبت شده است. این مناطق به دلیل محدودیتهای امنیتی و موانع دسترسی به واکسیناسیون، آسیبپذیرتر هستند. در سال ۲۰۲۵ نیز دو مورد جدید در هلمند و بادغیس گزارش شد که نشاندهنده ادامه این چالش است.
افغانستان و پاکستان تنها کشورهای جهان هستند که هنوز پولیو در آنها بومی است. ویروس وحشی پولیو نوع یک (WPV1) همچنان در این مناطق گردش دارد و میتواند به فلج دائمی یا حتی مرگ کودکان منجر شود. اگرچه واکسیناسیون مؤثرترین راه پیشگیری است، اما موانع متعددی تلاشها را تضعیف کردهاند.
طالبان پس از تسلط در سال ۲۰۲۱، ابتدا اجازه واکسیناسیون خانهبهخانه را داد، اما اخیراً به کمپینهای محلبهمحل روی آوردهاند. این تغییر، دسترسی به همه کودکان را محدود کرده است.
به گفته WHO، محدودیتهای طالبان بر کارگران زن سلامت، بهویژه در مناطق روستایی، مانع بزرگی است. علاوه بر این، بدبینی به واکسنها به دلیل شایعات و نظریههای توطئه، پذیرش عمومی را کاهش داده است.
برنامه جهانی ریشهکنی پولیو (GPEI) و WHO با همکاری مقامات محلی، کمپینهای متعددی را در سال ۲۰۲۴ اجرا کردند. با این حال، مشکلات لجستیکی و ناامنی، پوشش کامل را دشوار کرده است. نمونههای محیطی مثبت پولیو در ولایتهایی مانند کابل و زابل نیز نشاندهنده گسترش ویروس است.
کارشناسان هشدار میدهند که بدون بازگشت به واکسیناسیون خانهبهخانه و تقویت سیستم بهداشت، پولیو میتواند به مناطق بیشتری گسترش یابد.
