اقتصاد افغانستان سالهاست که درگیر نوسانات و بحرانهای متعدد است و این وضعیت با بازگشت طالبان به قدرت وخیمتر شده است. افزایش بیکاری و فقر، فشارهای اجتماعی را به اوج رسانده و نیاز به راهحلهای مؤثر و پایدار را بیش از پیش برجسته کرده است.
در این مصاحبه، به بررسی تدابیر و راهکارهایی میپردازیم که میتوانند زمینهساز بهبود وضعیت اقتصادی کشور و ایجاد تغییرات مثبت شوند.
عدالت و امنیت؛ پایههای اصلی توسعه اقتصادی
سید نبی سادات، استاد دانشگاه و آگاه مسایل اقتصادی در این خصوص به خبرگزاری ژرفا میگوید: «بهبود وضعیت اقتصادی افغانستان بر مبناهای متعددی استوار است. نخست، در سیاستهای کشوری، عدالت باید حاکم باشد و حمایتهای لازم از نخبگان، تولیدگران و متشبثان بخش خصوصی صورت گیرد. همچنین، باید زمان کافی برای بررسی نظرات اختصاص یابد و برنامهریزی پولی، قوانین، و پلانهای مداوم کاری تدوین شود. امنیت –شامل امنیت اجتماعی، شغلی، و مسلکی– باید وجود داشته باشد، همراه با حمایتهای کاری و سرمایهگذاری. این عناصر خود شاخصهایی هستند که ارزش برنامهریزی اقتصادی را تعیین میکنند.»
زراعت و صنعت؛ کلیدهای شکوفایی اقتصادی افغانستان
آقای سادات میافزاید: «در بخشهای کلیدی مانند صنعت، زراعت، راهسازی، و صادرات، باید سیاستهای کلی اقتصادی اجرا شود. موضوعات اساسی شامل حمایتهای پولی است که در مجموع، شاخصهایی برای ایجاد بهبود اقتصادی به شمار میروند. اگر ناامنی وجود داشته باشد یا حمایتهای دولتی –مانند تأمین زمین، انرژی، و مواد خام– صورت نگیرد، روند ایجاد شغل مختل میشود. ایجاد شغل، جزء اساسی برنامههایی است که باید بر آن تمرکز شود.»
حمایت از نخبگان و بخش خصوصی؛ موتور محرکه اقتصاد
وی در ادامه خاطرنشان کرد: «تطبیق پلانهای منظم و دقیق، ارزشدهی به کسانی که خواهان کسبوکار و سرمایهگذاری هستند و نقش بانک مرکزی در قرضهگذاری از اهمیت ویژهای برخوردار است. همچنین، باید مدیریت خاص در زمینه زمین، آب، و افراد نخبه –کسانی که میتوانند تولید کنند و روند کاری ایجاد نمایند– وجود داشته باشد.»
نقش سردخانهها و صادرات در حفظ ارزش تولیدات
این استاد دانشگاه همچنین گفت: «در ضمن، آنچه تولید میشود باید به بازارهای خارجی صادر شود. ما در سنجش تئوری تولید کار میکنیم، اما در عمل میبینیم که در تابستان، مواد غذایی به سرعت تولید میشود و در بازارهای داخلی و خارجی عرضه میگردد، اما تعداد زیادی فاسد میشود. بنابراین، باید سردخانههای معیاری ایجاد شود تا ارزش داراییهای خود را برای مدت زمانی حفظ کنیم.»
استخراج تخصصی معادن؛ گامی به سوی اقتصاد پایدار
به گفته آقای سادات، «در بخش معادن، استخراج باید بر اساس اصول تخصصی صورت گیرد و کارها تقسیمبندی شود. مثلاً، بر مبنای معیارهای علمی پیش برویم تا مشکلات مواد معدنی از اقلام مختلف را نیازسنجی کنیم و در بازارهای مناسب بفروشیم. مجموعه این اقدامات، برای بهبود وضعیت اقتصادی ضروری است و باید با بستهبندیهای مرغوب و خوشپسند بازار، هماهنگ باشد. این موضوعات، رسالت برنامهریزی در راه بهبود وضعیت را نشان میدهد.»
تخصص و تعهد؛ ضرورت برنامهریزی اقتصادی موثر
این آگاه مسایل اقتصادی افزود: «وقتی عدالت وجود نداشته باشد، سیستم بهبود اقتصادی تکمیل نمیشود. در ضمن، تخصص شرط مهم است؛ افراد متخصص با تعهد مسلکی باید در برنامهریزیهای اقتصادی حضور داشته باشند تا شناخت زمان، بازار، و کار را داشته باشند. مجموعه این برنامهها برای بهبود راهحل وضعیت اقتصادی افغانستان مفید است.»
بازاریابی جهانی؛ هماهنگی برای موفقیت در بازارهای خارجی
وی همچنان در اخیر تاکید کرد: «پس از تولید، بازاریابی و هماهنگی با بازارهای خارجی و جهان ضروری است. این هماهنگی باید با تجار، باغبانان، زمینداران، صنعتکاران، و معدنکاران ما صورت گیرد، اما اصول و اساس معرفتهای مقدار مواد خام و تولید از ترفندهایی هستند که اساس این روند را تشکیل میدهند.»
